Alhamdulillah, setelah jeda beberapa lama karena sedang sok sibuk di dunia off line, akhirnya berhasil juga kumenulis lagi di sini, menyapa teman dan sahabat melalui rumah maya nan sederhana ini. Terima kasih untuk teman-teman yang sudah menyempatkan diri mampir dan meninggalkan komentar di tulisan sebelumnya, insya Allah setelah kelar PR ini akan segera berkunjung balik.
Oya, tema arisan blog Gandjel Rel ke-10 adalah mengenai penulis favorit. Ini adalah tema yang diajukan oleh dua blogger keren anggota Gandjel Rel yang sedang narik arisan, yaitu mbak Dani dan mbak Irfa.
Ini adalah petikan ketiga dari terjemahan tulisan Mbah Kakung Kasijo. Oya, kisah-kisah sebelumnya dapat dibaca di sini.
***
Sajroning aku sekolah mau wis ngiras ajar dodolan werna-werna. Ora nganggo isan-isin kaya ta adol kayu areng, kulakan dewe duwite yoiku celengan naliko buruh nglinting rokok. Gonta ganti dodolanku, lebar iku mau geplak lan jenang, lebar iku krupuk lan karag nuli roti nganggo pupuk gula pasir, nuli bolang-baling.
Suwe-suwe sak metuku saka Karanganyar aku wis ora bakulan maneh, sekolah maneh ana ing Jetis (Leerschool Jetis). Kang dadi wewakile ngleboake Karsodinama agen pulisi, kang mbayari yo bapakku dewe, Joyo Setika.
Nalika semana wis lumrah pamulangan jaman mlebune ana ing Sasi Sawal tanggal ping 5. Unggah-unggahan mesti ing Sasi Ruwah ngarepake Sasi Pasa, dadi tanggal ping 28 Ruwah. Kang dadi mantri gurune Bahu Atmaja, nyekel ing pangkat siji, Cakra Suwignya nyekel pangkat lima, Adi Sumarta nyekel pangkat telu, Mangun Sudirjo nyekel pangkat papat lan isih kabantu para murid ing Normalschool kang wis pangkat papat.
Tamatku saka pamulangan mau ing tanggal ping 3 wulan 4 tahun 1924, ing nalika iku uga ana eksamenan werna loro, yaiku : Normalschool (NS) lan Kursus Guru Desa (CGD). Nanging wis wiwit pada ora oleh bayaran. Continue reading “Lajang Babad lelakone Kasijo (3)”
Kasijo kelairan ing dina Setu Wage = 13, manut ing petung bocah kakon aten ( Mei 1909 ). Wiwit nalika isih cilik uripe tansah kelara-lara utawa rekasa wae. Bareng wis wiwit umur nem tahun luwih, dituntun marang laku gemi sarta seneng ngupaya sandang pangan. Sarana disinau buruh nggawe rokok klobot.
Nalika ngarah pangan sarta duwit oleh-olehane ora mbejaji mung oleh loro utawa telung sen, ing ndalem sedina sewengi. Nanging bungahku wis dudu-dudu, wong bocah cilik duwit mau tunggale dinggo jajan lan sebagian dicelengi.
Nglakoni dadi buruh mau nganti ngancik umur 14 tahun. Sing kerep dieloni swargi Wa Tingkir, mBok Rasin lan Muljosamsi. Malah wis nganti ketula-tula nggolek pegaweyan menyang Semarang nalika tahun walanda 1924 nanging ora oleh, tibane yo mung buruh nglinting rokok cengkeh melu Muljosamsi ing Kampung nJomblang.
Nalika umurku lagi 6 taun dadi ana ing tahun 1915, dileboake sekolah ana ing Pamulangan Desa ning Karanganyar Salatiga. Mantri gurune Tuwan Liyonar. Ana ing pamuwalangan mau kegolong pinter. Wiwitaning klas ing Karanganyar iku klas 0 nganti klas 4, dene aturane unggah-unggahan iyo nyetaun. Olehku sekolah mung rong taun, wiwit saka klas das (0) nganti klas 1 A/B nuli klas 2.
Gurune nalika iku mas Guru Sumono lan rayine, sarta mas Guru Glundhung lan mantri guru Tuwan Liyonar. Lha sing dadi tukang mriksa panditane Tuwan Kam. Guru-guru mau kang tresna banget nyang aku sarta kakangku Tuwan Liyonar mau, nganti sak prene isih tak eling-eling. Yaiku aku kerep lara mimisen, tuwan sarta nyonyahe kerep maringi salin klambi, topi, tuwin liya-liyane. Pancen gumati banget.
Nggonku sekolah ora tutug awit ana dadakan lupute gurune yaiku Sumono dalah kang wadon. Guru wadon lagi nyontoni nulis alus kesuwen, guru Sumono mara nganggo nyekeli garisan papan, disabetake aku nanging luput nganti ping pindho. Sabet tak cekel lan poklek, sabak dak cangking nuli mulih bali terus aku ora gelem mlebu maneh, tuwane kerep marani aku nanging aku meksa mbangkang dadi metu.
Seperti yang kuceritakan beberapa waktu lalu keluarga kami seolah mendapat ‘harta karun’ ketika menemukan buku-buku berisi tulisan tangan dari swargi Mbah Kakung Kasijo Prijosudarmo yaitu ayah dari ibu kami.
Sampul Bukunipun Mbah Kakung
Nah, inilah sebagian kisah hidup beliau -yang aslinya tertulis dengan huruf jawa itu- hasil ‘terjemahan’ ibu kami.
SALASILAH
Bp. Djaja Setika + Ibu Mukinem , nganakake :
Sarpin – Djaja Soekarto ( Krajan )
Kasijo – Prijosoedarmo ( Krajan )
Kusmin ( Ajal )
….. ( Ajal )
Salimin ( Krajan )
Bp. Sarpin , nganakake :
Soemarno
Soemarni
Soemardi
Soemarsono
Soemarjati
Bp.Kasijo, nganakake :
Srie Moeljani ( Gunung Tumpeng, setu pon )
Sri Marjati ( Gunung Tumpeng )
Marijadi = Wakhidin
Sri mardijanti
PENGETAN
Djaja Setika lan Mukinem nduwe anak lanang lima, nanging mung gesang kang 3. Pembarepe aran Sarpin, penggulune Kasijo, wuragil gesang aran Salimin. Telu-telune mau kelairan ing kampung Krajan, distrikan afdeeling uga Salatiga, residen Semarang.
Layang iki katulis ana ing Desa Gunung Tumpeng onderdistrik Suruh. Wiwit ing dina Selasa kliwon kaping 1 Dulkaidah 1865 utawa kaping 4 ngrinaake 5 ing sasi Pebruari th 1935. Ana ing pondokan omahe Kamituwa Mustajab.
Layang iki mung dijupuk sak perlune wae kanggo mbabadake lelakone Kasijo utawa Prijosudarmo. Sak turun-turune bisa nek klakon ing mbesuk meruhi undha-usuking lelakon. Utawa kenaa kanggo pangeling-eling sokurbage yen kenaa ditiru. (Tinggalan pangeling-eling)
Terjemahan bebas :
SILSILAH
Bp. Djaja Setika + Ibu Mukinem , mempunyai putra-putri :
Sarpin – Djaja Soekarto ( Lahir di Krajan )
Kasijo – Prijosoedarmo ( Lahir di Krajan )
Kusmin ( Meninggal )
….. ( Meninggal )
Salimin ( Lahir di Krajan )
Bp. Sarpin , mempunyai putra-putri :
Soemarno
Soemarni
Soemardi
Soemarsono
Soemarjati
Bp.Kasijo, mempunyai putra-putri :
Srie Moeljani ( Lahir di Gunung Tumpeng, pada hari Sabtu Pon )
Sri Marjati ( Lahir di Gunung Tumpeng – meninggal )
Marijadi = Wakhidin
Sri mardijanti (meninggal)
PENGINGAT
Djaja Setika dan Mukinem mempunyai lima anak laki-laki, namun hanya 3 orang yang hidup. Yang sulung bernama Sarpin, yang kedua Kasijo dan bungsu yang hidup bernama Salimin. Ketiganya lahir di Kampung Krajan, distrik afdeeling Salatiga, Karesidenan Semarang.
Surat ini ditulis di Desa Gunung Tumpeng bagian dari Distrik Suruh. Mulai ditulis sejak Hari Selasa Kliwon tanggal 1 Dulkaidah 1865 atau tanggal 4 malam 5 Bulan Pebruari Tahun 1935. Ditulis di (tempat kost) rumah Kamituwa Mustajab.
Surat ini hanya diambil seperlunya saja untuk menjelaskan kisah hidup Kasijo atau Prijosudarmo. Harapannya agar kisah hidup ini besuk dapat dimengerti oleh anak cucunya, sebagai pengingat atau lebih baik lagi apabila dapat ditiru. (Warisan pengingat )